Trước phẫu thuật: chỉ định, chống chỉ định và chuẩn bị

Chống chỉ định tuyệt đối là những tình trạng khiến nguy cơ gây mê và nguy cơ chảy máu vượt quá lợi ích thẩm mỹ: suy tim mất bù, bệnh mạch vành chưa điều trị, rối loạn đông máu bẩm sinh, suy gan hoặc suy thận nặng.

Chống chỉ định tạm thời phổ biến hơn nhiều: đang cho con bú, HbA1c cao, huyết áp chưa kiểm soát, thiếu máu, nhiễm trùng răng miệng hoặc da vùng mổ, cân nặng dao động mạnh trong 3 tháng gần nhất. Những trường hợp này chỉ cần điều trị ổn định rồi mổ sau.

Có một nhóm chống chỉ định ít được nhắc tới nhưng RASA đặc biệt lưu ý: rối loạn mặc cảm ngoại hình (body dysmorphic disorder). Người bệnh nhóm này hiếm khi hài lòng với bất kỳ kết quả nào vì vấn đề nằm ở nhận thức về cơ thể chứ không nằm ở cấu trúc giải phẫu. Đây là lý do RASA xây dựng công cụ RAPI để sàng lọc kỳ vọng trước khi tư vấn phẫu thuật.

Ba lý do y khoa cho khoảng chờ này. Thứ nhất, thuốc gây mê và giảm đau đi vào sữa mẹ. Thứ hai, tuyến vú trong giai đoạn tiết sữa tăng sinh mạch máu, mổ vào lúc này làm tăng nguy cơ chảy máu và tụ dịch. Thứ ba, thành bụng sau sinh cần thời gian để cơ thẳng bụng co hồi tự nhiên, mổ quá sớm có thể can thiệp nhiều hơn mức cần thiết.

Điều kiện cân nặng quan trọng không kém thời gian. Nếu còn đang giảm cân, kết quả hút mỡ hoặc tạo hình thành bụng sẽ thay đổi theo. RASA yêu cầu cân nặng ổn định trong khoảng 3kg suốt 3 tháng liên tục trước khi lên lịch mổ.

Với người dự định sinh thêm con, nên cân nhắc hoãn tạo hình thành bụng đến sau lần sinh cuối. Phẫu thuật này siết lại cân cơ thẳng bụng, và một thai kỳ sau đó có thể làm giãn lại phần đã siết.

Sẹo mổ lấy thai làm thay đổi tưới máu vùng bụng dưới. Can thiệp hút mỡ khi sẹo chưa trưởng thành làm tăng nguy cơ hoại tử mỡ và rối loạn liền vết thương. Mốc 12 tháng là thời điểm sẹo bước vào giai đoạn tái cấu trúc ổn định.

Ở nhóm sau sinh mổ, khá thường gặp tình trạng phối hợp: da chùng, mỡ dày và giãn cân cơ thẳng bụng. Trường hợp này hút mỡ đơn thuần không giải quyết được, cần tạo hình thành bụng để cắt da thừa và khâu siết cân cơ. Việc phân định chỉ định nào phù hợp chỉ xác định được sau thăm khám trực tiếp.

Sẹo mổ lấy thai cũ thường được xử lý luôn trong ca tạo hình thành bụng, vì đường rạch của phẫu thuật này nằm thấp hơn và có thể lấy bỏ phần da mang sẹo cũ.

Mốc 3 tháng không phải con số tùy tiện. Sau cai sữa, tuyến vú cần khoảng 3-6 tháng để thoái triển về kích thước và mật độ mạch máu nền. Với phẫu thuật ngực, mổ trước mốc này còn dẫn tới sai lệch trong đánh giá thể tích và độ sa trễ, vì hình dạng ngực sẽ còn thay đổi tiếp sau đó.

Với các thủ thuật nội khoa không gây mê như tiêm botox hay filler, nguyên tắc thận trọng vẫn được áp dụng: RASA không thực hiện trong thời gian cho bú do dữ liệu an toàn còn hạn chế.

Giới hạn trên thì không có con số cứng. Yếu tố quyết định là tình trạng sức khỏe toàn thân và nguy cơ gây mê, không phải số tuổi trên giấy tờ. RASA đã thực hiện phẫu thuật trẻ hóa cho người trên 65 tuổi có sức khỏe tốt, và ngược lại đã hoãn mổ cho người 40 tuổi vì bệnh nền chưa kiểm soát.

Một số chỉ định ở người dưới 18 tuổi là chỉ định y khoa thực sự chứ không thuần thẩm mỹ: phì đại tuyến vú gây đau cột sống và biến dạng tư thế, dị tật bẩm sinh vùng mặt, sẹo co kéo sau bỏng. Những trường hợp này được xem xét riêng.

Mức độ xét nghiệm đi theo quy mô can thiệp và loại vô cảm, không phải theo một danh mục cố định cho mọi trường hợp. Ca gây mê dài hoặc người có bệnh nền sẽ được bác sĩ gây mê chỉ định thêm.

Với nữ trong độ tuổi sinh sản, test thai được thực hiện thường quy sát ngày mổ, kể cả khi người bệnh khẳng định không có thai.

Phẫu thuật ngực thường được chỉ định thêm siêu âm tuyến vú, và với người trên 40 tuổi hoặc có tiền sử gia đình ung thư vú thì bổ sung nhũ ảnh. Mục đích là loại trừ tổn thương có sẵn trước khi can thiệp, đồng thời tạo hình ảnh nền để so sánh về sau.

Kết quả bất thường không đồng nghĩa với hủy mổ. Phần lớn dẫn tới hoãn lịch để điều trị ổn định, ví dụ bổ sung sắt cho thiếu máu hoặc điều chỉnh thuốc huyết áp.

Nhóm thực phẩm chức năng và thảo dược hay bị bỏ sót khi khai báo vì người bệnh không coi đó là "thuốc". Trên thực tế nhiều loại có tác dụng chống kết tập tiểu cầu rõ rệt. Hãy mang toàn bộ hộp thuốc và thực phẩm chức năng đang dùng đến buổi khám tiền phẫu.

Thuốc tránh thai và liệu pháp hormone thay thế làm tăng nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu. Tùy loại phẫu thuật và yếu tố nguy cơ kèm theo, bác sĩ có thể yêu cầu ngưng 3-4 tuần trước mổ.

Với người đang dùng thuốc chống đông vì bệnh tim mạch, việc ngưng phải do bác sĩ tim mạch quyết định và thường cần kế hoạch chuyển đổi thuốc. Đây là lý do RASA yêu cầu khai báo đầy đủ bệnh nền ngay từ buổi tư vấn đầu tiên.

Đây là một trong số ít yếu tố nguy cơ mà người bệnh kiểm soát được hoàn toàn, và cũng là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất tới chất lượng sẹo. Trong phẫu thuật căng da mặt, phần da xa nhất so với nguồn cấp máu là vùng trước tai, cũng chính là vùng hay hoại tử ở người hút thuốc.

Thuốc lá điện tử và miếng dán nicotine không phải giải pháp thay thế. Cơ chế gây hại chính đến từ nicotine chứ không chỉ từ khói, nên các sản phẩm thay thế nicotine vẫn gây co mạch tương tự.

Hút thuốc thụ động thường xuyên cũng nên được khai báo, đặc biệt với các ca tạo vạt lớn.

Khi cần thiết, các phẫu thuật nhẹ nhàng và có yếu tố nguy cơ thấp vẫn thực hiện được trong kỳ kinh. Đây là lựa chọn theo từng ca, do bác sĩ cân nhắc giữa mức độ can thiệp và tình trạng cụ thể của bạn.

Thời điểm thuận lợi nhất thường là khoảng 3-10 ngày sau khi sạch kinh. Với phẫu thuật ngực, tránh giai đoạn tiền kinh cũng giúp đánh giá thể tích chính xác hơn vì tuyến vú không bị căng tức.

Nếu chu kỳ đến bất ngờ đúng ngày mổ, hãy báo ngay cho điều dưỡng. Với thủ thuật nhỏ, ca mổ vẫn có thể tiến hành. Với phẫu thuật lớn, lịch thường được dời vài ngày.

Đường huyết cao làm giảm chức năng bạch cầu và cản trở tổng hợp collagen, dẫn tới chậm liền vết thương và tăng nguy cơ nhiễm trùng vết mổ. Đây là lý do ngưỡng HbA1c được đặt ra chặt chẽ.

Tăng huyết áp không kiểm soát làm tăng nguy cơ tụ máu sau mổ, đặc biệt với căng da mặt, nơi tụ máu là biến chứng sớm hay gặp nhất. Với các ca này, huyết áp được theo dõi sát cả trong và sau mổ.

Cách tiếp cận của RASA là phối hợp với bác sĩ chuyên khoa đang điều trị cho người bệnh, không tự ý điều chỉnh phác đồ nội khoa.

Nhịn quá lâu cũng không tốt. Mất nước trước mổ làm tụt huyết áp khi khởi mê và tăng cảm giác buồn nôn sau mổ. Vì vậy hướng dẫn hiện đại cho phép uống nước lọc đến mốc 2 giờ chứ không bắt nhịn từ nửa đêm như thực hành cũ.

Nếu lỡ ăn hoặc uống sữa, cà phê sữa, nước trái cây có bã trong khoảng thời gian cấm, hãy báo trung thực cho ê-kíp. Che giấu thông tin này nguy hiểm hơn nhiều so với việc phải dời giờ mổ.

Phần chiếm nhiều thời gian nhất thường không phải kỹ thuật mổ mà là làm rõ kỳ vọng. RASA sử dụng công cụ RAPI để hệ thống hóa phần này, giúp cả bác sĩ và khách hàng nhìn thấy khoảng cách giữa mong muốn và kết quả khả thi trước khi quyết định.

Kết thúc buổi tư vấn, RASA không yêu cầu chốt ngay. Việc cân nhắc thêm được khuyến khích, đặc biệt với phẫu thuật lớn. Trường hợp bác sĩ đánh giá phẫu thuật không mang lại lợi ích tương xứng, RASA sẽ nói rõ điều đó thay vì đề xuất một phương án khác cho có.

Nên chuẩn bị trước: danh sách thuốc đang dùng, kết quả khám sức khỏe gần nhất nếu có, và một vài hình ảnh tham chiếu về kết quả mong muốn.

Để buổi tư vấn online hữu ích, nên chuẩn bị ảnh chụp vùng cần can thiệp ở đủ ba góc (thẳng, nghiêng trái, nghiêng phải), chụp ở ánh sáng tự nhiên, không dùng bộ lọc làm đẹp và không chỉnh sửa.

RASA không báo giá chốt qua kênh online. Con số đưa ra ở giai đoạn này là khoảng tham khảo, giá chính thức chỉ có sau khi bác sĩ khám trực tiếp và xác định phạm vi can thiệp.

Chỉ định lý tưởng của hút mỡ là người có BMI trong khoảng hợp lý, cân nặng ổn định, nhưng còn vùng mỡ khu trú không đáp ứng với ăn kiêng và tập luyện. Nhóm mỡ này thường ở bụng dưới, hông, mặt trong đùi và nọng cằm.

Người có BMI cao thường được khuyến nghị giảm cân trước, vì hai lý do: nguy cơ gây mê thấp hơn, và kết quả tạo dáng rõ nét hơn khi lớp mỡ nền đã mỏng bớt.

Sau mổ, mỡ đã lấy đi không tái tạo lại tại vùng đó. Nhưng nếu tăng cân, các tế bào mỡ còn lại ở vùng khác vẫn phì đại, dẫn tới phân bố mỡ khác trước. Duy trì cân nặng là điều kiện để giữ kết quả dài hạn.