Vertical Space Lift: nâng đỡ tầng giữa mặt qua đường mí dưới

Trong trẻ hóa khuôn mặt, vùng mí dưới, rãnh lệ, gò má, rãnh mũi - má và túi mỡ cạnh hàm (jowl) thường được tách thành nhiều vấn đề nhỏ. Cách chia này thuận tiện khi thăm khám, nhưng dễ làm người học bỏ qua mối liên hệ giữa các dấu hiệu lão hóa trong cùng một hệ mô mềm đang mất nâng đỡ theo thời gian.

Bài báo của Hadi Nural, MD đáng học vì tác giả không xem cắt mí dưới qua da là thủ thuật chỉ xử lý da và mỡ mí dưới. Đường vào này được dùng như một cửa tiếp cận để can thiệp đồng thời tầng giữa mặt, vùng má và một phần cơ chế hình thành túi mỡ cạnh hàm.

Với RASA, Vertical Space Lift có giá trị như một khung tư duy lâm sàng: mô nào đã sa trễ, bị giữ lại ở đâu, cần giải phóng đến mức nào, nên đưa mô về hướng nào và giới hạn an toàn nằm ở đâu.

Chữ “space” trong Vertical Space Lift quan trọng không kém chữ “lift”. Tầng giữa mặt không chỉ là một lớp da phủ trên xương; bên dưới là các khoang mô mềm, các lớp cân, dây chằng giữ mô và những vùng bám khiến mô không trượt tự do theo một hướng đơn giản.

Khi lão hóa, mô mềm vùng má không chỉ chảy xuống theo trọng lực. Nó còn bị giữ lại ở một số điểm, tạo nên rãnh lệ, rãnh má giữa, nếp mũi - má rõ hơn và sự nặng nề vùng hàm dưới. Nếu chỉ xử lý da hoặc mỡ mí dưới, bác sĩ có thể làm vùng mí nhẹ hơn nhưng chưa chắc xử lý đúng nguyên nhân của chuyển tiếp mí - má.

Bài báo vì thế có thể được xem như một bản đồ mô mềm. Rãnh lệ, gò má, rãnh mũi - má và túi mỡ cạnh hàm là các biểu hiện trong một chuỗi nâng đỡ liên vùng, cần được đánh giá cùng nhau thay vì tách thành những điểm rời rạc.

Trong bài báo gốc, kỹ thuật kết hợp ba ý chính: cắt mí dưới qua da, bóc tách dưới màng xương tầng giữa mặt và treo túi mỡ má lên bờ ổ mắt dưới trong. Tác giả cũng mô tả việc cố định mô vùng mặt dưới vào cân cơ cắn để hỗ trợ cải thiện đường viền hàm.

Người học cần nắm logic phẫu thuật thay vì ghi nhớ thao tác như một danh mục kiểm soát. Đường mí dưới tạo cửa tiếp cận; bóc tách dưới màng xương giúp giải phóng tầng giữa mặt khỏi vùng bám sâu; treo túi mỡ má chỉ có ý nghĩa khi mô được đặt lại đúng hướng nâng.

Vector nâng là phần phải đánh giá rất kỹ. Mô được đưa về vùng nâng đỡ có logic giải phẫu: hướng lên trên - vào trong hỗ trợ chuyển tiếp mí - má và trung tâm gò má; hướng lên trên - ra ngoài hỗ trợ phần ngoài tầng giữa mặt. Nếu vector sai, khuôn mặt có thể chuyển từ trẻ hơn sang bị kéo.

Bài báo hướng tới nhóm bệnh nhân có biểu hiện lão hóa vùng dưới mắt và tầng giữa mặt rõ: rãnh lệ sâu, rãnh má giữa, gò má mất đỡ, nếp mũi - má rõ và túi mỡ cạnh hàm. Ở nhóm này, phẫu thuật chỉ xử lý da mí dưới thường không đủ để tạo chuyển tiếp mí - má hài hòa.

Sự hiện diện của rãnh lệ hoặc túi mỡ cạnh hàm chưa đủ để kết luận bệnh nhân phù hợp với Vertical Space Lift. Cần đánh giá độ lỏng lẻo mí dưới, nguy cơ lộ củng mạc, độ nhô của mắt, vị trí bờ ổ mắt, chất lượng da, độ dày mô má, tình trạng mô mỡ, tiền sử phẫu thuật hoặc tiêm filler trước đó.

Kỳ vọng của bệnh nhân cũng là một phần của chỉ định. Nếu bệnh nhân mong thay đổi nhẹ, hồi phục nhanh hoặc không chấp nhận nguy cơ vùng mí dưới, chiến lược điều trị có thể phải khác. Ngược lại, nếu vấn đề chính là mất nâng đỡ tầng giữa mặt, tư vấn chỉ tập trung vào “lấy bọng mắt” có thể làm sai bản chất vấn đề.

Bài báo được công bố trong Aesthetic Surgery Journal Open Forum, Volume 4, năm 2022, với ngày công bố online 15/12/2021. Tóm tắt bài báo nêu nhóm 23 bệnh nhân, trong khi phần trình bày chi tiết của bài có các mốc số liệu khác nhau tùy tiêu chí theo dõi và dữ liệu hình ảnh.

Tác giả ghi nhận thời gian theo dõi trung bình khoảng 12 tháng. Các cải thiện được đánh giá qua hình ảnh lâm sàng, với thang điểm liên quan đến rãnh lệ, rãnh má giữa, tầng giữa mặt, nếp mũi - má và túi mỡ cạnh hàm. Cách đánh giá này có ích vì cố gắng lượng hóa kết quả ở nhiều vùng liên quan.

Mặc dù vậy, nghiên cứu chỉ dừng ở mức độ bằng chứng y khoa cấp 4 (Level of Evidence 4): báo cáo loạt ca với cỡ mẫu giới hạn, thiếu nhóm đối chứng và phụ thuộc nhiều vào đánh giá hình ảnh. Giá trị lớn nhất của bài báo là gợi mở một hướng tiếp cận về giải phẫu ngoại khoa, chưa phải kết luận tuyệt đối rằng kỹ thuật này ưu việt hơn mọi phương pháp trẻ hóa tầng giữa mặt khác.

Ý nghĩa thực tiễn nhất của Vertical Space Lift là giúp phẫu thuật viên hình thành tư duy phản biện khi tiếp cận lâm sàng. Trước một khuôn mặt lão hóa, người mổ cần tự hỏi: cấu trúc mô nào đang sa trễ, hệ dây chằng nào đang cản trở, sự thay đổi thể tích diễn ra ở khoang mô nào, điểm cố định nào đủ vững và vector nâng nào giúp phục hồi nâng đỡ mà vẫn giữ biểu cảm tự nhiên.

Trong tư vấn, bài học này giúp giải thích vì sao hai bệnh nhân cùng than bọng mắt hoặc rãnh lệ có thể cần hai kế hoạch khác nhau. Một người có thể chỉ cần xử lý mí dưới hoặc tái phân bố mỡ; người khác có thể cần đánh giá toàn bộ chuyển tiếp mí - má - gò má - hàm dưới.

Trong đào tạo, RASA muốn người học hiểu rằng kỹ thuật không đứng một mình. Kỹ thuật chỉ có ý nghĩa khi đi cùng chỉ định, giải phẫu và giới hạn an toàn. Series này giúp người đọc thấy rằng một tư vấn nghiêm túc phải bắt đầu từ phân tích cấu trúc, không phải từ việc tự chọn tên phẫu thuật.

Nural H. Vertical Space Lift: Transcutaneous Lower Blepharoplasty, Subperiosteal Midface Lift, and Lower Face Lift: A Novel Technique of Buccal Fat Suspension to Medial Infraorbital Rim. Aesthetic Surgery Journal Open Forum. Volume 4, 2022, ojab038. Published online 15 December 2021. DOI: 10.1093/asjof/ojab038.

Bài viết và video trong series này là nội dung diễn giải giáo dục của RASA Surgical Practice, có trích dẫn bài báo gốc. Nội dung không thay thế thăm khám, chẩn đoán hoặc chỉ định phẫu thuật trực tiếp.